مهلت اعتراض به رأی؛ جدول کامل مواعد قانونی

پایان مهلت یعنی قطعیت رأی: دیگر نه تجدیدنظر ممکن است نه واخواهی، و رأی اجرا می‌شود. راه‌های استثنایی (مانند اعادهٔ دادرسی) شرایط بسیار محدودی دارند و نباید روی آن‌ها حساب کرد.

قاعدهٔ عملی ساده است: همان روزی که از رأی مطلع شدید، مهلت اعتراضتان را محاسبه کنید و چند روز پیش از پایان آن اقدام کنید — نه روز آخر.

همهٔ این مهلت‌ها از «تاریخ ابلاغ» شروع می‌شوند، نه تاریخ صدور رأی. امروز ابلاغ عمدتاً الکترونیکی است: ارسال به حساب کاربری شما در سامانهٔ ثنا. ورود به سامانه و مشاهدهٔ برگه، ابلاغ واقعی محسوب می‌شود و اگر مشاهده نکنید، پس از مهلت مقرر، ابلاغ قانونی واقع می‌شود — بی‌خبری از ثنا عذر نیست.

در واخواهی، تفاوت ابلاغ واقعی و قانونی اهمیت ویژه دارد: مهلت واخواهی از ابلاغ واقعی حساب می‌شود و در ابلاغ قانونی، با اثبات عذر موجه امکان پذیرش واخواهی خارج از مهلت هست (مادهٔ ۳۰۶).

روز ابلاغ و روز اقدام جزو مهلت حساب نمی‌شوند و اگر روز آخر مهلت مصادف با تعطیل رسمی باشد، مهلت تا پایان اولین روز کاری بعد ادامه دارد (مادهٔ ۴۴۵ آیین دادرسی مدنی).

مهلت‌های «ماهی» (مثل ۲ ماه مقیم خارج یا ۳ ماه دیوان) به ماه قمری محاسبه نمی‌شوند بلکه به تقویم رسمی؛ و برای اشخاص مقیم خارج از کشور، مهلت‌های بلندتر پیش‌بینی شده است. محاسبه‌گر مواعد دادیار همهٔ این قاعده‌ها را — از جمله جهش روز تعطیل — به‌طور خودکار اعمال می‌کند.

اعتراض به قرارهای دادسرا (مانند منع تعقیب) مهلت کوتاه‌تری دارد: ده روز برای مقیم ایران و یک ماه برای مقیم خارج (مواد ۲۷۰ و ۲۷۱ آیین دادرسی کیفری). در دیوان عدالت اداری، شکایت از آرای مراجعی مانند هیئت‌های تخلفات و کمیسیون‌های مالیاتی مشمول مهلت ۳ ماه از ابلاغ است.

هر رأی یا قراری که دریافت می‌کنید، در متن خود قابلیت اعتراض و مهلت آن را ذکر می‌کند — همان را مبنا بگیرید و با محاسبه‌گر دقیقش کنید.