اقالهنامه (تفاسخ قرارداد)
اقاله، بر هم زدن یک قرارداد با توافق هر دو طرف است. برخلاف فسخ که با ارادهٔ یک طرف و به استناد حق یا تخلف انجام میشود، اقاله نیازمند رضایت هر دو است. اثر آن این است که قرارداد از میان می‌رود و هر طرف باید آنچه گرفته بازگرداند. به همین دلیل مهم‌ترین بخش این سند، نه اعلام اقاله، که جدول تسویه است: چه کسی چه چیزی و تا چه تاریخی برمی‌گرداند.
دانلود نمونهٔ خام اقالهنامه
رایگان، بدون ثبت‌نام و بدون ایمیل. همان متنی که موتور دادیار می‌نویسد، با جاهای خالی «……» به‌جای اطلاعات معامله.
این فایل خام چه چیزی نمی‌داند
- معاملهٔ شما را نمی‌شناسد. جاهای خالی را خودتان پر می‌کنید و اگر جایی را جا بیندازید، هیچ‌چیز به شما تذکر نمی‌دهد.
- نمی‌داند کدام کار بیرون از متن لازم است — مثل امضای شاهدان یا تعداد نسخه‌ها — و اگر انجام نشود خبر نمی‌دهد.
- نمی‌گوید کدام بند به ضرر شماست. متن یکسانی است برای هر دو طرف معامله.
اقالهنامه را برای معاملهٔ خودتان تنظیم کنید
فایل خام را پر کردن، کار شماست. اگر بخواهید، ما همان بندها را با اطلاعات معاملهٔ شما تنظیم می‌کنیم، می‌گوییم کدام بند به ضرر شماست، و فهرست کارهای لازم برای امضا را کنارش می‌گذاریم.
بندهای این قرارداد (۴ بند)
بند ۱ — طرفین
این بند یک اقرار استاندارد است: هر دو طرف تأیید می‌کنند بزرگ‌سال، عاقل و مختار بوده‌اند و مشخصاتشان درست است. این اقرار به‌تنهایی جلوی ادعای بعدیِ «من در آن زمان اهلیت نداشتم» را نمی‌گیرد، اما اگر چنین ادعایی مطرح شود، همین امضا و اقرار می‌تواند در دادگاه به‌عنوان یک نشانهٔ روشن علیه خودِ همان شخص استفاده شود.
الزامیمادهٔ ۱۹۰ قانون مدنیبند ۲ — اقاله و تسویهٔ طرفین
قرارداد با توافق هر دو طرف بی‌اثر میشود و هر کس آنچه گرفته پس می‌دهد. جملهٔ آخر مهم است: بعد از این تسویه دیگر نمی‌توانید بابت آن قرارداد چیزی از طرف مقابل بخواهید، پس پیش از امضا مطمئن شوید تسویه کامل است.
الزامیمادهٔ ۲۸۳ قانون مدنیبند ۳ — گواهی شهود
دو شاهد ذیل قرارداد را امضا می‌کنند. اگر بعداً کسی منکر امضا یا مفاد سند شود، اثبات آن بسیار آسان‌تر است.
پیشنهادشدهبند ۴ — نسخ قرارداد
هر دو طرف یک نسخهٔ کامل و امضاشده از قرارداد را نگه می‌دارند؛ حتماً نسخهٔ خودتان را جایی امن نگه دارید.
الزامی
این قرارداد چه زمانی کار می‌کند
- ۲ شاهد باید ذیل قرارداد را با نام و کد ملی امضا کنند.
- قرارداد در ۲ نسخهٔ متحدالمتن تنظیم و امضا میشود.
- هر دو طرف پای همهٔ صفحه‌ها را امضا کنند، نه فقط صفحهٔ آخر.
اشتباه‌هایی که این قرارداد را بی‌اثر می‌کند
- نوشتن اقاله بدون تعیین تکلیف تسویه. اعلام بی‌اثر شدن قرارداد بدون مشخص کردن استرداد وجوه و اموال، اختلاف را از موضوع قرارداد به موضوع تسویه منتقل می‌کند، نه اینکه پایانش دهد.
- معرفی نکردن دقیق قرارداد. تاریخ، شماره و موضوع قرارداد اقاله‌شده را بنویسید تا سند به‌تنهایی خوانا باشد.
- نگذاشتن بند اسقاط دعاوی. تصریح کنید طرفین پس از تسویه، هیچ ادعایی بابت قرارداد اقاله‌شده نسبت به یکدیگر ندارند.
اقالهنامه را برای معاملهٔ خودتان تنظیم کنید
پرسش‌های پرتکرار
- فرق اقاله با فسخ چیست؟
- فسخ با ارادهٔ یک طرف و به استناد حق فسخ یا تخلف طرف مقابل انجام میشود. اقاله توافق دو طرف بر بر هم زدن قرارداد است و نیازی به تخلف یا حق فسخ ندارد. وقتی هر دو طرف راضی به پایان دادن هستند، اقاله مسیر سادهتری است.
- بعد از اقاله، منافع و هزینهها چه میشود؟
- اصل بر بازگشت وضعیت به حالت پیش از قرارداد است، اما منافع حاصلشده و هزینههای انجامشده در فاصلهٔ اجرا محل بحث است. تکلیف آن را در همین سند صریح تعیین کنید تا موضوع دعوای بعدی نشود.
- اقاله در معاملهٔ ملکی هم ممکن است؟
- بله. اگر انتقال رسمی انجام شده باشد، بازگرداندن مالکیت هم باید در دفترخانه ثبت شود. در این حالت، تعهد به حضور در دفترخانه و تاریخ آن را در متن اقالهنامه بیاورید.