قرارداد مشارکت مدنی
مشارکت مدنی، اجتماع سرمایهٔ دو یا چند نفر برای یک فعالیت مشترک است، بدون آنکه شخصیت حقوقی تازه‌ای مثل شرکت تجاری ساخته شود. سادگی آن مزیت و خطرش است: راه‌اندازی آسان است، اما اگر مدیریت، تصمیم‌گیری و شرایط خروج نوشته نشود، شراکت در نخستین اختلاف قفل میشود و راهی جز دادگاه نمی‌ماند.
دانلود نمونهٔ خام مشارکت مدنی
رایگان، بدون ثبت‌نام و بدون ایمیل. همان متنی که موتور دادیار می‌نویسد، با جاهای خالی «……» به‌جای اطلاعات معامله.
این فایل خام چه چیزی نمی‌داند
- معاملهٔ شما را نمی‌شناسد. جاهای خالی را خودتان پر می‌کنید و اگر جایی را جا بیندازید، هیچ‌چیز به شما تذکر نمی‌دهد.
- نمی‌داند کدام کار بیرون از متن لازم است — مثل امضای شاهدان یا تعداد نسخه‌ها — و اگر انجام نشود خبر نمی‌دهد.
- نمی‌گوید کدام بند به ضرر شماست. متن یکسانی است برای هر دو طرف معامله.
مشارکت مدنی را برای معاملهٔ خودتان تنظیم کنید
فایل خام را پر کردن، کار شماست. اگر بخواهید، ما همان بندها را با اطلاعات معاملهٔ شما تنظیم می‌کنیم، می‌گوییم کدام بند به ضرر شماست، و فهرست کارهای لازم برای امضا را کنارش می‌گذاریم.
بندهای این قرارداد (۱۳ بند)
بند ۱ — طرفین
این بند یک اقرار استاندارد است: هر دو طرف تأیید می‌کنند بزرگ‌سال، عاقل و مختار بوده‌اند و مشخصاتشان درست است. این اقرار به‌تنهایی جلوی ادعای بعدیِ «من در آن زمان اهلیت نداشتم» را نمی‌گیرد، اما اگر چنین ادعایی مطرح شود، همین امضا و اقرار میتواند در دادگاه به‌عنوان یک نشانهٔ روشن علیه خودِ همان شخص استفاده شود.
الزامیمادهٔ ۱۹۰ قانون مدنیبند ۲ — موضوع قرارداد
این بند موضوع قرارداد را تعیین میکند — یعنی طرفین دقیقاً بر سر چه چیزی توافق کرده‌اند.
الزامیمادهٔ ۱۰ قانون مدنیبند ۳ — مبلغ قرارداد
این رقم، کل مبلغی است که باید پرداخت شود؛ اگر بعداً هزینهٔ اضافه‌ای مطرح شود که اینجا نیامده، الزامی به پرداخت آن ندارید مگر با توافق جداگانه.
الزامیبند ۴ — مدت قرارداد
پس از تمام‌شدن این مدت، قرارداد به‌طور خودکار تمام میشود؛ اگر می‌خواهید ادامه پیدا کند، باید صریحاً و کتبی تمدید را امضا کنید — تداوم عملی رابطه به‌تنهایی کافی نیست.
الزامیبند ۵ — تقسیم سود و زیان
سود و زیان به نسبت سهم هر شریک تقسیم میشود و فروش سهم بدون رضایت بقیه ممکن نیست.
الزامیمادهٔ ۵۷۱ قانون مدنیبند ۶ — تعهدات طرفین
این بند کلی است و می‌گوید هرکس به قولش عمل نکند، طرف مقابل میتواند هم بخواهد که کار را انجام دهد و هم خسارت بگیرد.
الزامیبند ۷ — محرمانگی
هر دو طرف باید اطلاعات محرمانهٔ یکدیگر را نگه دارند، حتی بعد از تمام‌شدن همکاری.
پیشنهادشدهبند ۸ — گواهی شهود
دو شاهد ذیل قرارداد را امضا می‌کنند. اگر بعداً کسی منکر امضا یا مفاد سند شود، اثبات آن بسیار آسان‌تر است.
الزامیبند ۹ — فسخ / خاتمهٔ قرارداد
اگر طرف مقابل به تعهد اصلی‌اش عمل نکند، ابتدا باید کتباً به او اخطار دهید و ده روز فرصت بدهید؛ اگر باز هم انجام نداد، میتوانید قرارداد را یک‌طرفه فسخ کنید.
پیشنهادشدهبند ۱۰ — فورس ماژور
اگر اتفاقی کاملاً خارج از کنترل شما (مثل بلایای طبیعی) نگذارد تعهدتان را انجام دهید، تا زمانی که آن مانع برطرف شود مسئول خسارت نیستید؛ اما باید سریعاً به طرف مقابل خبر بدهید.
پیشنهادشدهمادهٔ ۲۲۹ قانون مدنیبند ۱۱ — حل اختلاف
اگر اختلاف حل نشود، پروندهٔ شما مستقیم به دادگاه می‌رود — همان مسیر معمول و بدون هزینهٔ اضافهٔ داوری.
پیشنهادشدهبند ۱۲ — نشانی ابلاغ
اگر آدرستان عوض شد و به طرف مقابل خبر ندهید، هر نامه یا اخطاری که به آدرس قدیمی‌تان بفرستد، از نظر قانونی به شما رسیده حساب میشود — حتی اگر واقعاً آن را نبینید.
پیشنهادشدهبند ۱۳ — نسخ قرارداد
هر دو طرف یک نسخهٔ کامل و امضاشده از قرارداد را نگه می‌دارند؛ حتماً نسخهٔ خودتان را جایی امن نگه دارید.
الزامی
این قرارداد چه زمانی کار میکند
- ۲ شاهد باید ذیل قرارداد را با نام و کد ملی امضا کنند.
- قرارداد در ۲ نسخهٔ متحدالمتن تنظیم و امضا میشود.
- هر دو طرف پای همهٔ صفحه‌ها را امضا کنند، نه فقط صفحهٔ آخر.
اشتباه‌هایی که این قرارداد را بی‌اثر میکند
- ننوشتن سازوکار تصمیم‌گیری. مشخص کنید چه تصمیم‌هایی با اکثریت و چه تصمیم‌هایی با اتفاق آرا گرفته میشود، و امضای چه کسی شرکت را متعهد میکند.
- نداشتن شرط خروج. اگر یکی بخواهد سهمش را بفروشد چه میشود؟ حق تقدم شرکای دیگر، روش ارزشگذاری سهم و مهلت پرداخت را از ابتدا بنویسید.
- خلط سرمایه با سود. زمان و روش تقسیم سود و اینکه چه بخشی در شراکت باقی می‌ماند را معیّن کنید، وگرنه برداشت‌های شخصی به‌مرور از سرمایه انجام میشود.
مشارکت مدنی را برای معاملهٔ خودتان تنظیم کنید
پرسش‌های پرتکرار
- فرق این با ثبت شرکت چیست؟
- در مشارکت مدنی شخصیت حقوقی جداگانهای ایجاد نمیشود و شرکا مستقیماً طرف تعهداتاند. ثبت شرکت تجاری شخصیت حقوقی مستقل میسازد و مسئولیت را محدود میکند. برای فعالیتهای کوچک و کوتاهمدت مشارکت مدنی کافی است؛ برای فعالیت مستمر با طرفهای ثالث، ثبت شرکت معمولاً انتخاب بهتری است.
- سهم سود باید به نسبت سرمایه باشد؟
- لزوماً نه. میتوانید نسبت دیگری توافق کنید، مثلاً وقتی یکی سرمایه بیشتری آورده و دیگری مدیریت را بر عهده دارد. فقط نسبت توافقشده باید صریح در متن بیاید.
- اگر یکی از شرکا فوت کند؟
- سهم او به ورثه منتقل میشود و این میتواند شراکت را با افرادی روبهرو کند که در انتخابشان نقشی نداشتهاید. تکلیف این حالت — حق خرید سهم توسط شرکای دیگر و روش ارزشگذاری — را از ابتدا پیشبینی کنید.