قرارداد توسعهٔ نرم‌افزار
قرارداد توسعهٔ نرم‌افزار، تعهد به ساخت و تحویل یک نرم‌افزار معیّن در برابر مبلغ توافق‌شده است. یک پرسش این قرارداد را از سایر قراردادهای خدمات جدا می‌کند و پاسخش را باید در متن داد، نه بعداً: کد متعلق به کیست. اگر قرارداد ساکت باشد، کارفرما پول داده و مجری کد را در اختیار دارد، و همین ابهام گران‌ترین اختلاف این حوزه است.
دانلود نمونهٔ خام توسعهٔ نرم‌افزار
رایگان، بدون ثبت‌نام و بدون ایمیل. همان متنی که موتور دادیار می‌نویسد، با جاهای خالی «……» به‌جای اطلاعات معامله.
این فایل خام چه چیزی نمی‌داند
- معاملهٔ شما را نمی‌شناسد. جاهای خالی را خودتان پر می‌کنید و اگر جایی را جا بیندازید، هیچ‌چیز به شما تذکر نمی‌دهد.
- نمی‌داند کدام کار بیرون از متن لازم است — مثل امضای شاهدان یا تعداد نسخه‌ها — و اگر انجام نشود خبر نمی‌دهد.
- نمی‌گوید کدام بند به ضرر شماست. متن یکسانی است برای هر دو طرف معامله.
توسعهٔ نرم‌افزار را برای معاملهٔ خودتان تنظیم کنید
فایل خام را پر کردن، کار شماست. اگر بخواهید، ما همان بندها را با اطلاعات معاملهٔ شما تنظیم می‌کنیم، می‌گوییم کدام بند به ضرر شماست، و فهرست کارهای لازم برای امضا را کنارش می‌گذاریم.
بندهای این قرارداد (۱۸ بند)
بند ۱ — طرفین
این بند یک اقرار استاندارد است: هر دو طرف تأیید می‌کنند بزرگ‌سال، عاقل و مختار بوده‌اند و مشخصاتشان درست است. این اقرار به‌تنهایی جلوی ادعای بعدیِ «من در آن زمان اهلیت نداشتم» را نمی‌گیرد، اما اگر چنین ادعایی مطرح شود، همین امضا و اقرار می‌تواند در دادگاه به‌عنوان یک نشانهٔ روشن علیه خودِ همان شخص استفاده شود.
الزامیمادهٔ ۱۹۰ قانون مدنیبند ۲ — موضوع قرارداد
این بند مرز دقیق کاری را که مجری باید انجام دهد مشخص می‌کند؛ کارهای خارج از این شرح، بدون توافق جداگانه، جزو تعهدات مجری نیست.
الزامیبند ۳ — مدت قرارداد
پس از تمام‌شدن این مدت، قرارداد به‌طور خودکار تمام میشود؛ اگر میخواهید ادامه پیدا کند، باید صریحاً و کتبی تمدید را امضا کنید — تداوم عملی رابطه به‌تنهایی کافی نیست.
الزامیبند ۴ — مبلغ قرارداد
این رقم، کل مبلغی است که باید پرداخت شود؛ اگر بعداً هزینهٔ اضافه‌ای مطرح شود که اینجا نیامده، الزامی به پرداخت آن ندارید مگر با توافق جداگانه.
الزامیبند ۵ — نحوهٔ پرداخت
این بند دقیقاً می‌گوید پول کِی و چطور پرداخت میشود. اگر قسطی دیر برسد، طرف دیگر می‌تواند بلافاصله کل باقی‌مانده را مطالبه کند — نه فقط همان قسط.
الزامیبند ۶ — تحویل مرحله‌ای و تأیید
کار تکه‌تکه تحویل میشود و کارفرما مهلت مشخصی برای ایراد گرفتن دارد. اگر در آن مهلت چیزی نگوید، آن مرحله تأییدشده حساب میشود.
پیشنهادشدهبند ۷ — تحویل
اگر هنگام تحویل ایراد یا کم‌وکاستی می‌بینید، همان لحظه و به‌صورت کتبی اعلام کنید؛ سکوت در لحظهٔ تحویل معمولاً به‌معنای پذیرش وضعیت موجود تلقی میشود.
الزامیبند ۸ — تعهدات طرفین
این بند کلی است و می‌گوید هرکس به قولش عمل نکند، طرف مقابل می‌تواند هم بخواهد که کار را انجام دهد و هم خسارت بگیرد.
الزامیبند ۹ — مالیات و بیمه
این بند یعنی شما به‌عنوان مجری، کارگر محسوب نمی‌شوید و از مزایای قانون کار (مثل بیمه‌شدن توسط کارفرما، سنوات یا حداقل حقوق) برخوردار نخواهید بود؛ مالیات و بیمهٔ خودتان را باید شخصاً پرداخت کنید.
پیشنهادشدهبند ۱۰ — ضمانت حسن انجام تعهدات
اگر بعد از تحویل، ایرادی به دلیل کوتاهی طرف مقابل معلوم شود، او باید ظرف هفت روز آن را رایگان درست کند — این هزینه به شما منتقل نمیشود.
اختیاریبند ۱۱ — محرمانگی
هر دو طرف باید اطلاعات محرمانهٔ یکدیگر را نگه دارند، حتی بعد از تمام‌شدن همکاری.
پیشنهادشدهبند ۱۲ — وجه التزام
اگر هرکدام از طرفین زیر قول‌شان بزنند، باید علاوه بر انجام تعهد، جریمهٔ نقدی هم بدهند. این بند برای هر دو طرف یکسان است.
اختیاریبند ۱۳ — مالکیت فکری
اگر برای این پروژه چیزی طراحی یا تولید می‌کنید (نرم‌افزار، طرح، متن و مانند آن)، مالکیت آن — بعد از اینکه کامل پول‌تان را گرفتید — به کارفرما منتقل میشود، مگر جای دیگری از قرارداد چیز دیگری نوشته باشد.
الزامیبند ۱۴ — فسخ / خاتمهٔ قرارداد
اگر طرف مقابل به تعهد اصلی‌اش عمل نکند، ابتدا باید کتباً به او اخطار دهید و ده روز فرصت بدهید؛ اگر باز هم انجام نداد، می‌توانید قرارداد را یک‌طرفه فسخ کنید.
پیشنهادشدهبند ۱۵ — فورس ماژور
اگر اتفاقی کاملاً خارج از کنترل شما (مثل بلایای طبیعی) نگذارد تعهدتان را انجام دهید، تا زمانی که آن مانع برطرف شود مسئول خسارت نیستید؛ اما باید سریعاً به طرف مقابل خبر بدهید.
پیشنهادشدهمادهٔ ۲۲۹ قانون مدنیبند ۱۶ — حل اختلاف
اگر اختلاف حل نشود، پروندهٔ شما مستقیم به دادگاه می‌رود — همان مسیر معمول و بدون هزینهٔ اضافهٔ داوری.
پیشنهادشدهبند ۱۷ — نشانی ابلاغ
اگر آدرستان عوض شد و به طرف مقابل خبر ندهید، هر نامه یا اخطاری که به آدرس قدیمی‌تان بفرستد، از نظر قانونی به شما رسیده حساب میشود — حتی اگر واقعاً آن را نبینید.
پیشنهادشدهبند ۱۸ — نسخ قرارداد
هر دو طرف یک نسخهٔ کامل و امضاشده از قرارداد را نگه می‌دارند؛ حتماً نسخهٔ خودتان را جایی امن نگه دارید.
الزامی
این قرارداد چه زمانی کار می‌کند
- قرارداد در ۲ نسخهٔ متحدالمتن تنظیم و امضا میشود.
- هر دو طرف پای همهٔ صفحه‌ها را امضا کنند، نه فقط صفحهٔ آخر.
اشتباه‌هایی که این قرارداد را بی‌اثر می‌کند
- ننوشتن تکلیف مالکیت کد و کد منبع. تصریح کنید که حقوق مادی اثر پس از تسویهٔ کامل به کارفرما منتقل میشود و کد منبع تحویل داده خواهد شد؛ در غیر این صورت کارفرما برای هر تغییر کوچک وابسته می‌ماند.
- تعریف نکردن معیار پذیرش. «کار کند» معیار نیست. فهرست قابلیت‌ها و آزمون پذیرش را پیوست کنید تا تحویل قابل داوری باشد.
- مشخص نکردن پشتیبانی پس از تحویل. مدت رفع خطاهای پنهان، دامنهٔ آن و اینکه تغییر جدید جزو پشتیبانی نیست را بنویسید.
توسعهٔ نرم‌افزار را برای معاملهٔ خودتان تنظیم کنید
پرسش‌های پرتکرار
- کد نهایی متعلق به کیست؟
- هرچه در قرارداد نوشته باشید. اگر میخواهید مالکیت به کارفرما برسد، انتقال حقوق مادی و تحویل کد منبع را صریح بنویسید و آن را به تسویهٔ کامل مبلغ مشروط کنید. سکوت قرارداد به سود هیچکدام از دو طرف تمام نمیشود.
- استفاده از کتابخانههای متنباز مشکلی ندارد؟
- استفاده رایج است، اما هر کتابخانه پروانهٔ خودش را دارد و بعضی پروانهها بر محصول نهایی اثر میگذارند. تعهد مجری به رعایت پروانهٔ اجزای ثالث را در قرارداد بیاورید.
- خطاهای بعد از تحویل با کیست؟
- رفع خطاهای مربوط به قابلیتهای تحویلشده در دورهٔ تضمین بر عهدهٔ مجری است. قابلیت تازه یا تغییر دامنه، کار جدید محسوب میشود و قیمت خودش را دارد؛ این مرز را در متن روشن کنید.