مطالبهٔ مهریه؛ مسیرها، محاسبهٔ نرخ روز و نکات عملی

اگر مهریه وجه نقد باشد (مثلاً یک میلیون تومانِ سال ۱۳۸۰)، پرداخت همان عدد اسمی ناعادلانه است. تبصرهٔ مادهٔ ۱۰۸۲ قانون مدنی می‌گوید مهریهٔ وجه رایج «متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه» محاسبه شود.

فرمول رسمی ساده است: مبلغ مهریه ضربدر نسبت شاخص سالِ پیش از مطالبه به شاخص سال وقوع عقد. محاسبه‌گر مهریهٔ دادیار همین فرمول را با سری کامل شاخص بانک مرکزی اجرا می‌کند — عدد دقیق را در چند ثانیه ببینید. مهریهٔ سکه هم به نرخ روز سکه محاسبه می‌شود.

چون سند ازدواج سند رسمی است، مهریه بدون دادگاه هم قابل اجراست: بر اساس رویهٔ جاری، مطالبهٔ مهریهٔ مستند به سند رسمی ابتدا از طریق دفتر ازدواج و ادارهٔ اجرای ثبت پیگیری می‌شود — اجراییه صادر می‌شود و اموال شناسایی‌شدهٔ زوج (به‌جز مستثنیات دین) قابل توقیف است.

این مسیر برای وقتی که زوج اموال شناخته‌شده دارد سریع و کم‌هزینه‌تر است؛ اگر ظرف مهلت مقرر مالی شناسایی نشد، راه دادگاه باز می‌شود.

با دادخواست مطالبهٔ مهریه به دادگاه خانواده، رسیدگی و حکم صادر می‌شود و اجرای احکام وارد عمل می‌شود. مزیت این مسیر امکانات آن است: درخواست تأمین خواسته (توقیف اموال پیش از حکم)، رسیدگی به اعسار زوج و تقسیط، و اعمال ضمانت اجراهای قانونی.

مادهٔ ۲۲ قانون حمایت خانواده سقف مهمی گذاشته است: تا ۱۱۰ سکهٔ تمام بهار آزادی (یا معادل آن)، وصول مشمول ضمانت اجرای مادهٔ ۳ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی است (از جمله امکان جلب در صورت امتناع با وجود ملائت)؛ نسبت به مازاد، ملائت زوج ملاک پرداخت است.

بسیاری از پرونده‌های مهریه به اعسار می‌رسد: زوج دادخواست اعسار می‌دهد و دادگاه در صورت پذیرش، پرداخت را قسط‌بندی می‌کند — پیش‌پرداختی معین و اقساط ماهانه. تقسیط پایان راه نیست؛ با اثبات تغییر وضع مالی زوج، تعدیل اقساط قابل درخواست است و هر قسط عقب‌افتاده قابل وصول اجرایی.

نکتهٔ عملی: پیش از شروع، فهرست اموال قابل شناسایی زوج (املاک، خودرو، حساب‌ها، سهام) را آماده کنید؛ استعلام‌های اجرایی با مشخصات دقیق‌تر، سریع‌تر به نتیجه می‌رسد.