نوشتن دادخواست؛ از ارکان قانونی تا تنظیم آنلاین

هر وقت از دادگاه حقوقی چیزی می‌خواهید — پول، تخلیه، الزام به انجام تعهد، خسارت — باید دعوا را با دادخواست شروع کنید. دادخواست با شکواییه فرق دارد: شکواییه برای تعقیب کیفری متهم به دادسرا داده می‌شود، دادخواست برای احقاق حق مدنی به دادگاه.

گاهی یک ماجرا هر دو مسیر را دارد؛ مثلاً در چک برگشتی هم می‌توان شکایت کیفری کرد و هم دادخواست مطالبهٔ وجه داد. انتخاب مسیر درست، خودش یک تصمیم حقوقی است.

قانون تکلیف را روشن کرده است. دادخواست باید روی برگ چاپی مخصوص (امروز: فرم الکترونیک) و به زبان فارسی باشد و این موارد را داشته باشد: نام و مشخصات و اقامتگاه خواهان و خوانده؛ تعیین خواسته و بهای آن (مگر آن‌که تعیین بها ممکن نباشد)؛ تعهدات یا جهاتی که به موجب آن خواهان خود را مستحق مطالبه می‌داند؛ آنچه خواهان از دادگاه درخواست دارد؛ ذکر ادله و وسایل اثبات؛ و امضا.

دو رکن بیش از بقیه دعوا را می‌سازند: «خواسته» که باید دقیق و بدون ابهام باشد (مثلاً «مطالبهٔ مبلغ ۵۰۰ میلیون ریال بابت چک شمارهٔ … به‌انضمام خسارت تأخیر تأدیه و هزینهٔ دادرسی») و «جهات استحقاق» که باید به قرارداد، سند یا مادهٔ قانونی گره بخورد.

خواستهٔ مبهم یا جمع‌کردن چند خواستهٔ نامرتبط در یک دادخواست؛ تعیین نکردن بهای خواسته در دعاوی مالی (که هم هزینهٔ دادرسی و هم قابلیت تجدیدنظر به آن وابسته است)؛ ننوشتن نشانی دقیق خوانده که ابلاغ را مختل می‌کند؛ و پیوست نکردن مدارک استنادی.

نقص دادخواست یعنی اخطار رفع نقص از دفتر دادگاه و مهلتی کوتاه برای اصلاح — و اگر رفع نشود، قرار رد دادخواست. هر نقص، هفته‌ها به پرونده اضافه می‌کند.

پیش از هر اقدامی باید در سامانهٔ ثنا (ثبت‌نام الکترونیک قضایی) حساب داشته باشید — ابلاغ‌های پرونده از همین سامانه به شما می‌رسد و ندیدن آن‌ها عذر محسوب نمی‌شود.

دادخواست را با مدارک به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی می‌برید (یا متن آماده را همان‌جا ثبت می‌کنید)، هزینهٔ دادرسی و تعرفهٔ دفتر را می‌پردازید و پرونده به شعبه ارجاع می‌شود. داشتن متن آمادهٔ دقیق، هم هزینهٔ تنظیم را حذف می‌کند و هم خطای ثبت را.