قرارداد را از توضیح معاملهتان بسازید؛ ساخت قرارداد در دادیار
با یک مبایعهنامهٔ خودروی نمونه: توضیح معامله، چند پرسش کوتاه، نقشهٔ مادهها، متنی که معنای سادهٔ هر ماده کنارش است، و فایل Word و PDF.
— ۷ دقیقه مطالعه
در این نوشته

از توضیح معامله تا متن قرارداد
در بخش «قرارداد» دادیار، کار با یک پرسش شروع میشود: «چه توافقی دارید؟». معامله را همانطور بنویسید که برای یک دوست تعریف میکنید؛ چه کسی، چه چیزی را، به چه مبلغی و تا کی. میتوانید از یکی از مثالهای زیر کادر یا از «الگوهای آماده» هم شروع کنید؛ از اجارهٔ مسکونی و قرارداد کار تا خرید و فروش خودرو، قرض و صلحنامه.
بعد از آن، قرارداد سه مرحله دارد که بالای صفحه میبینید: توافق، نقشه و متن. تا پیش از نوشتن متن نهایی هیچ اعتباری کسر نمیشود؛ فهمیدن توافق، پرسشها، نقشهٔ قرارداد و بررسی قانونی آن رایگان است. در این راهنما همهٔ مرحلهها را با یک نمونه نشان میدهیم: فروش یک پژو ۲۰۶ به ۷۰۰ میلیون تومان، نصف نقد و نصف یک ماه بعد هنگام انتقال سند.

مرحلهٔ توافق؛ آنچه دادیار از معامله فهمیده
بعد از «ادامه»، دادیار خلاصهٔ معامله را زیر «این را فهمیدیم» مینویسد و آن را به اجزایش میشکند. طرفین هرکدام یک کارت دارند و کارت شما با برچسب «شما» مشخص است؛ کنار هر کارت نوشته میشود چه چیزی هنوز خالی است، مثل نام یا کد ملی. بندهای توافق هرکدام نوعی دارند، مثل موضوع، پرداخت یا مهلت، و منبعی: «گفتهٔ شما»، «پاسخ شما» یا «پیشنهاد ما». هر بند را میشود ویرایش یا حذف کرد، و با «افزودن بند» بند تازهای نوشت.
هرجا توضیح شما کافی نباشد، چند پرسش کوتاه میآید. زیر هر پرسش «چرا میپرسیم؟» توضیح میدهد پاسخ آن کجای قرارداد به کار میرود؛ در نمونهٔ ما، اینکه خودرو با چه وضعیتی تحویل میشود و آیا خریدار پیش از پرداخت کامل آن را تحویل میگیرد.

مرحلهٔ نقشه؛ چه مادههایی و بر چه پایهای
نقشهٔ قرارداد فهرست مادههایی است که نوشته خواهد شد، پیش از آنکه متنی نوشته شود. بالای نقشه آمده که قرارداد بر پایهٔ کدام عقد ساخته میشود؛ در نمونهٔ ما «بر پایهٔ عقد بیع». هر ماده برچسبی دارد: الزامی، قرار شما، پیشنهاد ما یا اختیاری. مادههای غیرالزامی را روشن یا خاموش و جابهجا کنید، یا با «افزودن بند با یک جمله» شرطی را که جا مانده اضافه کنید. همهٔ این کارها رایگان است.
در نمونهٔ ما، چون خودرو پیش از تسویهٔ کامل تحویل داده میشود، دادیار مادهٔ «تضمین پرداخت باقیماندهٔ ثمن» را به نفع فروشنده پیشنهاد داده است، و «وجه التزام تأخیر در پرداخت» اختیاری و خاموش مانده است.

وقتی قرار به این شکل قابل مطالبه نیست
نقشه پیش از نوشتن، اعتبار خود معامله را هم میسنجد. اگر قراری به همان شکلی که توصیف شده باطل باشد یا نشود آن را مطالبه کرد، مثل یک شرطبندی میان دو دوست، دادیار دلیلش را با مستند قانونی میگوید و با «پیشنهاد ما: قرارتان را قابل مطالبه کنیم» ساختار دیگری پیشنهاد میدهد؛ تغییر ساختار رایگان است. بعضی قراردادها هم باید در دفتر اسناد رسمی تنظیم شوند، مثل پیشفروش ساختمان؛ اینها در فهرست الگوها با همین برچسب آمدهاند و دادیار آنها را بهصورت سند عادی نمینویسد.
برای بعضی الگوها نکتهٔ «پیش از امضا بدانید» هم بالای نقشه میآید؛ برای خرید و فروش خودرو، اینکه این مبایعهنامه میان دو طرف معتبر است اما انتقال رسمی خودرو با تنظیم سند در دفترخانه و تعویض پلاک انجام میشود.
ساختن یک قرارداد در دادیار
- معامله را بنویسید
در «قرارداد جدید»، توافق را به زبان خودتان بنویسید، یا یکی از الگوهای آماده را انتخاب کنید و «ادامه» را بزنید.
- توافق را بررسی کنید
خلاصه، طرفین و بندهای توافق را بخوانید، هرجا لازم است اصلاح کنید و به پرسشهای الزامی پاسخ دهید.
- نقشه را بسازید و مرور کنید
«ساختن نقشهٔ قرارداد» را بزنید و مادههای اختیاری و پیشنهادی را روشن، خاموش یا جابهجا کنید.
- متن را بنویسید
با «نوشتن متن قرارداد» مادهها یکییکی نوشته میشوند. میتوانید صفحه را ببندید؛ نوشتن روی سرور ادامه پیدا میکند و قرارداد ذخیره میشود.
- بخوانید، اصلاح کنید و فایل بگیرید
هر ماده را با معنای سادهاش بخوانید، هرجا لازم بود اصلاحش کنید، و از «PDF / Word» فایل قرارداد را بگیرید.
مرحلهٔ متن؛ هر ماده با معنای سادهاش
متن قرارداد مثل یک سند کاغذی نمایش داده میشود. روی هر ماده که بزنید، زیرش باز میشود: یعنی همان ماده به زبان ساده، اینکه ماده به نفع شما، به ضرر شما یا متعادل است، مراقب باشید برای نکتهای که پیش از امضا باید به آن توجه کنید، و مستند قانونی ماده، که با زدنش متن همان مادهٔ قانون باز میشود.
زیر هر ماده ابزارهای ویرایش هم هست: «سادهتر بنویس»، «به نفع من»، «متعادل کن» و «ویرایش دستی». در کادر پایین صفحه هم میتوانید هر تغییری را با یک جمله بخواهید. ویرایش دستی همیشه رایگان است؛ چند ویرایش هوشمند اول هر قرارداد هم رایگان است و شمار باقیماندهاش زیر ماده نوشته میشود. هر تغییر یک نسخه است و از «نسخهها» به هر نسخهٔ قبلی برمیگردید.
بالای متن، کادر «نکتهٔ نیازمند توجه» مادههایی را نشان میدهد که پیش از امضا کار دارند؛ در نمونهٔ ما، مادهٔ ۱ که نام طرفین در آن هنوز خالی است.

فایل Word و PDF، و امضا
دکمهٔ «PDF / Word» صفحهٔ «دریافت فایل» را باز میکند. PDF برای چاپ و امضاست و فایل Word برای وقتی که میخواهید متن را با طرف مقابل بازنویسی کنید. تا قرارداد را نهایی نکردهاید، فایلها نشان «پیشنویس» دارند؛ نهایی کردن این نشان را برمیدارد و ویرایش را میبندد، و هر وقت بخواهید با «بازگشایی» دوباره باز میشود. یک خط کوچک با نام دادیار پای صفحهها میآید که میتوانید برش دارید.
در همین صفحه، «این قرارداد چه میگوید؟» خلاصهٔ قرارداد را از زبان شما مینویسد و «چگونه امضا کنیم؟» گامهای امضا را میشمارد. «اعتبارسنجی» هم فهرست کارهایی است که هنگام امضا باید انجام شود، مثل امضای همهٔ طرفین پای هر صفحه؛ دادیار نمیتواند ببیند این کارها انجام شدهاند، پس هیچکدام را تیک نمیزند.

بعد از امضا
قرارداد نوشتهشده در «اسناد» هم ذخیره میشود؛ پس در گفتگو میتوانید دربارهٔ همان قرارداد بپرسید. از منوی بالای قرارداد، «استفادهٔ دوباره» همین قرارداد را برای طرف مقابل تازهای آماده میکند، «الحاقیه» چند ماده را بدون بازنویسی کل قرارداد تغییر میدهد، و «اقاله» قرارداد را با توافق دو طرف بیاثر میکند. وقتی قرارداد را نهایی کنید، زیر «تعهدها و موعدها» کارهایی میآید که از متن قرارداد بیرون کشیده شده، مثل روز پرداخت یک قسط؛ هرکدام را تأیید کنید تا بهعنوان موعد در یک پرونده ثبت شود و برایش پیامک یادآوری بگیرید. تاریخی که در متن قطعی نباشد، مثل «یک ماه بعد»، را خودتان میگذارید.
اگر فقط متن خام یک نوع قرارداد را میخواهید، نمونه قراردادهای دادیار را رایگان و بدون ثبتنام دانلود کنید؛ اجارهنامه را هم فراموش نکنید که کد رهگیری میخواهد.
پرسشهای پرتکرار
- ساختن قرارداد در دادیار هزینه دارد؟
- توضیح معامله، پرسشها، نقشهٔ قرارداد و بررسی قانونی آن رایگان است. نوشتن متن اعتبار مصرف میکند: از یک حداقل شروع میشود و به اندازهٔ کار واقعی بیشتر میشود. رقمها در صفحهٔ قیمتها آمده است.
- اگر نام یا کد ملی طرف مقابل را ندانم چه؟
- خانهاش را خالی بگذارید. هر خانهٔ خالی در متن قرارداد با «……» چاپ میشود تا هنگام امضا با دست پر شود.
- بعد از نوشتن، میتوانم مادهای را عوض کنم؟
- بله. ویرایش دستی رایگان است و چند ویرایش هوشمند اول هر قرارداد هم رایگان است. هر تغییر یک نسخه است و میتوانید به هر نسخهٔ قبلی برگردید.
- دادیار هر قراردادی را مینویسد؟
- نه. قراری که به آن شکل باطل یا غیرقابل مطالبه باشد، با دلیل و پیشنهاد ساختار دیگر برمیگردد، و قراردادی که باید در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود، مثل پیشفروش ساختمان، بهصورت سند عادی نوشته نمیشود.