دادگاه و دادرسی

پیامک‌های قضایی و معنی‌شان؛ «شکواییه واصل شد»، «اعاده شد» و بقیه

پیامک قضایی فقط خبر می‌دهد پرونده به کدام مرحله رسیده؛ هر واژه در قانون آیین دادرسی معنای مشخصی دارد. «واصل شد»، «ارجاع شد»، «اعاده شد»، قرار، کیفرخواست و رأی، و اینکه بعد از هر کدام چه کاری دست شماست.

— ۴ دقیقه مطالعه

در این نوشته
  1. پیامک خبر است؛ متن در سامانه است
  2. واژه‌هایی که در پیامک‌ها می‌بینید
  3. «اعاده» همیشه خبر بد نیست
  4. قرار و کیفرخواست؛ جایی که مهلت‌ها مهم می‌شوند
تصویرسازی گوشی با سه پیام، نوار مراحل پرونده و نشان اعلان طلایی

پیامک خبر است؛ متن در سامانه است

پیامک‌های قضایی کوتاه‌اند و فقط می‌گویند در پرونده اتفاقی افتاده است. متن هر برگه، از احضاریه تا دادنامه، در حساب ثنای شماست و فهرست همهٔ پرونده‌ها، باز و مختومه، در سامانهٔ «خدمات قضایی من» به نشانی my.adliran.ir با کد ملی و رمز ثنا دیده می‌شود (میزان، ۲۸ خرداد ۱۴۰۲). خبرگزاری قوه قضاییه در تیر ۱۴۰۱ یک راه پیامکی هم اعلام کرده بود: فرستادن «شماره پرونده#۲» به سرشمارهٔ ۱۰۰۰۴۹۳ برای گرفتن رمز پرونده (میزان، ۱۳ تیر ۱۴۰۱).

پیامک رسمی ابلاغیه از سرشمارهٔ ADLIRAN می‌آید و لینک ندارد. اگر پیامی با عنوان قضایی لینک یا فایل داشت، نشانه‌های جعل را در ابلاغیهٔ جعلی ببینید؛ و اینکه از کی مهلت‌ها شمرده می‌شوند، در ابلاغیهٔ الکترونیکی.

واژه‌هایی که در پیامک‌ها می‌بینید

واژهٔ دقیق پیامک‌ها از سامانه‌ای به سامانهٔ دیگر فرق می‌کند؛ اما هر کدام به مرحله‌ای اشاره دارد که قانون آیین دادرسی آن را تعریف کرده است:

واژه‌های پیامک‌های قضایی و مرحله‌ای که نشان می‌دهند
واژهیعنیپایهٔ قانونیبعد از آن
ثبت شد، واصل شدشکواییه یا دادخواست به مرجع رسیده و ثبت شده است—کد رهگیری و رسید ثبت را نگه دارید
ارجاع به شعبهٔ بازپرسی یا دادیاریدادستان پرونده را برای تحقیقات مقدماتی به شعبه سپرده استآ.د.ک ۸۹ و ۹۲مدارک را آماده کنید و منتظر احضاریه باشید
ارجاع به شعبهٔ دادگاهپرونده به دادگاه رسیده؛ جرایم تعزیری درجهٔ هفت و هشت مستقیم در دادگاه مطرح می‌شوندآ.د.ک ۳۴۰منتظر ابلاغ وقت رسیدگی باشید
اعاده به دفتر، برای رفع نقصدادخواست ناقص استآ.د.م ۵۴ و ۶۶ظرف ده روز از ابلاغ رفع نقص کنید، وگرنه دادخواست رد می‌شود
اعاده به دفتر، با دستور تعیین وقتپرونده کامل است و وقت رسیدگی تعیین می‌شودآ.د.م ۶۴فاصلهٔ ابلاغ وقت تا جلسه دست‌کم پنج روز است
اعاده به دادسرادادگاه تکمیل تحقیقات را خواسته استآ.د.ک ۲۷۵دادسرا بدون قرار تازه تحقیق را کامل و پرونده را به دادگاه برمی‌گرداند
قرار منع تعقیب یا جلب به دادرسیتحقیقات دادسرا تمام شده استآ.د.ک ۲۶۵شاکی ده روز از ابلاغ برای اعتراض به منع تعقیب فرصت دارد
کیفرخواستدادستان متهم را برای محاکمه به دادگاه فرستاده استآ.د.ک ۲۷۹پرونده به دادگاه کیفری می‌رود
نمودار هفت مرحلهٔ پروندهٔ کیفری در پیامک‌ها: ثبت، ارجاع، احضار، قرار، کیفرخواست، اعاده به دادسرا و رأی
مسیر پروندهٔ کیفری و واژه‌ای که هر مرحله در پیامک‌ها دارد.نمودار: دادیار

«اعاده» همیشه خبر بد نیست

«اعاده» یعنی برگرداندن، و قانون آن را در سه موقعیت متفاوت به کار برده است:

  • رفع نقص دادخواست. اگر دادخواست ناقص باشد و دادگاه نتواند رسیدگی کند، نقص‌ها را می‌نویسد و پرونده را به دفتر اعاده می‌دهد؛ خواهان ده روز از ابلاغ فرصت دارد نقص را برطرف کند، وگرنه دفتر با قرار، دادخواست را رد می‌کند (مادهٔ ۶۶ آیین دادرسی مدنی).
  • تعیین وقت. اگر پرونده کامل باشد، دادگاه آن را «با صدور دستور تعیین وقت به دفتر اعاده» می‌کند تا روز و ساعت جلسه تعیین و دادخواست ابلاغ شود (مادهٔ ۶۴). این اعاده، خبر خوب است.
  • تکمیل تحقیقات کیفری. اگر دادگاه تحقیقات دادسرا را ناقص ببیند، پرونده به دادسرا اعاده می‌شود؛ دادسرا بدون صدور قرار تازه تحقیقات را کامل و پرونده را به دادگاه برمی‌گرداند (مادهٔ ۲۷۵ آیین دادرسی کیفری).

برای اینکه بدانید اعادهٔ پروندهٔ شما کدام است، برگهٔ مربوط را در حساب ثنا یا سامانهٔ خدمات قضایی من ببینید.

قرار و کیفرخواست؛ جایی که مهلت‌ها مهم می‌شوند

وقتی تحقیقات دادسرا تمام شود، بازپرس یا دادیار قرار نهایی صادر می‌کند: اگر عمل جرم باشد و دلیل کافی برای انتساب آن به متهم وجود داشته باشد، قرار جلب به دادرسی، و اگر نه، قرار منع تعقیب (مادهٔ ۲۶۵). اگر دادستان با جلب به دادرسی موافق باشد، کیفرخواست صادر می‌کند و پرونده به دادگاه می‌رود؛ کیفرخواست باید مشخصات متهم، نوع اتهام و ادلهٔ انتساب آن را داشته باشد (مادهٔ ۲۷۹).

قرار منع تعقیب هم وقتی قطعی شد، پایان کار است: اگر به این دلیل صادر شده که عمل جرم نیست، دیگر نمی‌توان متهم را به همان اتهام تعقیب کرد؛ و اگر به دلیل نبود یا کافی نبودن دلیل بوده، فقط با کشف دلیل جدید و برای یک بار (مادهٔ ۲۷۸).

اگر شاکی هستید و پیامک از قرار منع تعقیب خبر داد، زمان را از دست ندهید: طبق تبصرهٔ مادهٔ ۲۷۰، مهلت اعتراض برای مقیم ایران ده روز و برای مقیم خارج یک ماه از تاریخ ابلاغ است.

پرسش‌های پرتکرار

«شکواییه واصل شد» یعنی چه؟
یعنی شکواییهٔ شما به مرجع رسیده و ثبت شده است. قدم بعد معمولاً ارجاع پرونده به یکی از شعبه‌های دادسرا برای تحقیقات است.
«پرونده به شعبه ارجاع شد» یعنی چه؟
یعنی دادستان پرونده را برای تحقیقات مقدماتی به شعبهٔ بازپرسی یا دادیاری سپرده است (مادهٔ ۸۹ آیین دادرسی کیفری)؛ یا در پرونده‌ای که مستقیم در دادگاه مطرح می‌شود، به شعبهٔ دادگاه.
«اعاده شد» یعنی پرونده رد شده؟
نه لزوماً. اعاده می‌تواند برای رفع نقص دادخواست باشد (مادهٔ ۶۶ آیین دادرسی مدنی)، برای تعیین وقت رسیدگی در پرونده‌ای که کامل است (مادهٔ ۶۴)، یا برای تکمیل تحقیقات دادسرا (مادهٔ ۲۷۵ آیین دادرسی کیفری). متن برگه در سامانه، نوع آن را روشن می‌کند.
مهلت رفع نقص دادخواست چقدر است؟
ده روز از تاریخ ابلاغ اخطار رفع نقص؛ اگر نقص در این مدت برطرف نشود، دادخواست با قرار دفتر رد می‌شود (مواد ۵۴ و ۶۶ آیین دادرسی مدنی).
از کجا جزئیات پرونده را ببینم؟
در سامانهٔ خدمات قضایی من به نشانی my.adliran.ir با کد ملی و رمز ثنا، که همهٔ پرونده‌های باز و مختومه را نشان می‌دهد؛ و ابلاغیه‌ها در حساب ثنا.